Pilyong Pino

May mga pangyayaring sadyang hindi kayang takasan ng isang ordinaryong Pilipino kahit gaano pa ka-busy, ka-successful, o ka-galing magtago sa social media—at kabilang dito ang graduation, kung saan kailangan mong ngumiti habang pinagpapawisan sa toga; burol, kung saan kailangang marunong kang magmukhang malungkot sa tamang oras; at siyempre ang pinakamatinding social experiment sa lahat: ang family reunion. Ang graduation ay pinaghahandaan nang ilang taon. Ang burol ay hindi inaasahan pero tinatanggap. Ngunit ang reunion ay dumarating nang walang babala, parang bagyo sa balita o ex mong biglang nag-view ng story mo alas-dose ng gabi. Karaniwan, magsisimula ito sa family group chat na halos isang taon nang tahimik at ginagamit lamang bilang digital sementeryo ng mga “ Good morning ” messages na may kumikislap na rosas, gumagalaw na kandila, at talata mula sa Bibliya na parang forwarded mula pa noong panahon ng keypad phone. Paminsan-minsan, may magse-send din ng minion meme tungkol sa k...

Tuwing tag-ulan sa Pilipinas, may mga ilang bagay na siguradong dumarating: baha, privilege speeches, press conference, congressional inquiry, at Blue Ribbon Hearing. Habang ang mga mamamayan ay abala sa pag-akyat ng appliances, paghakot ng gamit, at pagsagip ng tsinelas na inaanod, may ilan namang abala sa pag-akyat ng yaman.  Talagang efficient ang flood control—ang pondo ang unang dumadaloy. Nakakatawa sana kung hindi nakakaiyak. Bilyon-bilyon ang inilaan para sa flood control projects, pero sa unang ambon pa lang, ang kalsada nagiging infinity pool. Ang eskinita nagiging ilog. Ang barangay nagiging Venice, pero budget version—walang gondola, puro tsinelas na lumulutang. Sinasabi nilang “completed” na raw ang proyekto. Siguro completed sa documents, sa tarp, at sa ribbon-cutting. Pero sa aktuwal, mukhang concept paper pa lang. Yung drainage system, parang seen zone lang—nandiyan daw pero walang response. Yung pumping station, mas tahimik pa sa group chat kapag singilan na. Haba...

(Unang naisulat noong 1999. Muling binuhay noong 2013. Naisipang retokehin ang grammar, dagdagan ang dignidad, at bigyan ng emergency first aid ang pride ngayong 2026.) Hindi lahat ng love story nagsisimula sa ulan, violin music, at mabagal na pag-ikot ng camera. Hindi lahat ay may sunset, holding hands sa dalampasigan, o iconic line na “ Ikaw lang pala ang hinihintay ko .” Yung iba, nagsisimula sa mas simpleng — at mas mapanganib — bagay. Sa akin? Nagsisimula sa pimples. Noong kabataan ko, may isang dalagang dumating sa aming paaralan — si Ching.  Transferee. At gaya ng lahat ng magagandang transferee sa kasaysayan ng mundo, biglang nagkaroon ng unofficial national holiday ang campus. Yung mga estudyanteng dating diretso sa klase, biglang natutong mag-corridor duty. Yung laging absent? Himala, biglang regular na parang may attendance bonus. Maganda si Ching. Hindi yung gandang kailangan pang i-explain. Iyong tipong kapag dumaan siya, pati electric fan mapapalingon at makakali...

Isang social commentary sa bansang kayang gawing major event ang simpleng pagkuha ng litrato.   May isang bagay na hindi nawawala sa Pilipino kahit mawalan ng signal, tubig, o matinong public transport—ang hilig sa pekture.  May magic spell talaga ang salitang “ Picture tayo !” Biglang nagiging synchronized swimmers ang mga taong kanina lang parang estatwa. Yung nakaupo, biglang tumatayo na parang may national anthem. Yung nakasimangot, biglang ngiting tagumpay sa lotto. Yung mga hindi mo alam na buhay pa pala, biglang sisigla . S a isang iglap, lahat present.  Hindi mahalaga kung cellphone, digicam, DSLR, tablet, webcam, o yung lumang kamerang de-film na kailangang i-wind na parang naghahanda ng granada. Ang sigurado, basta may lente, may mangyayari.  The Great Filipino Radar System H indi mo pa nailalabas ang phone mo sa bulsa, may naka-pose na agad — parang may sixth sense sila na mas advanced pa sa WiFi signal. Hindi mo pa nabubuksan ang camera app, may dal...

  May mga taong nasasabi, “ Balanse ang buhay, pre. May saya, may lungkot. May araw, may ulan .” Sa kanila siguro.  Sa akin, parang may favoritism ang universe. Buti pa ang malas, loyal na loyal. Araw-araw present, walang absent, walang VL, walang SL, walang emergency leave. Kahit Holy Week, nandiyan pa rin, masipag. Parang empleyadong may tenyur na at alam na hindi siya matatanggal kahit anong mangyari. Ang suwerte naman? Parang ex na may bagong jowa—biglang magpaparamdam, pero ambon lang. Yung tipong babasain ka nang kaunti para maalala mo siya, tapos biglang aaraw na naman. Iiwan ka pang basa, nilalamig, at nagtatanong kung bakit ka na naman pinaasa. . Kaya ganito ang routine ko tuwing umaga: Gigising kang motivated, puno ng vision board energy. “ Today, I will conquer …”  Tapos pagpasok sa banyo—walang tubig.  Parang sinasabi ng mundo: “ Wag kang assuming, ha ?” Napakagandang paraan para ipaalala sa iyo na huwag kang masyadong excited. Kaya ayan ka na, naka...

Tema: Kamatayan Ang pamamaalam ni Tandang Roque ay dumating nang tahimik,      parang hangin sa hatinggabi       na hindi na kailangang magpakilala       o magpaliwanag kung bakit siya naroon,      dahil matagal na rin naman siyang bahagi ng dilim       na sanay nang makinig kahit walang sinasabi. Hindi na umangal ang alon sa baybayin,       hindi rin ito nagtanong kung bakit siya aalis,      parang alam nitong sa mundong ito,       lahat ay may schedule—      kahit ang pagkawala—      at hindi lahat ay may pa-notice. Sa pagharap ni Roque sa kawalan,       walang dramatic music,       walang biglang realization,      pawang katahimikan lamang na parang staff meeting       na walang nagsasalita       pero natapos ang la...

Ang pag-ibig, sa pinaka-basic nitong update—parang mobile app na may 4.8 stars sa description pero pag in-install mo na sa totoong buhay, biglang may mga hidden bugs, random crashes, at updates na hindi mo naman hinihingi pero kailangan mong tanggapin dahil “part of the experience” daw. Kasi kahit ilang beses mo pang i-type ang “I love you,” parang may invisible system prompt sa likod ng utak mo na nagsasabing: “Message delivered, but emotional meaning may require additional processing time.” Kaya tuloy, sa halip na malinaw na sagot, napupunta tayo sa mga modern coping mechanisms—react sa story na may fire emoji pero dapat chill lang, mag-like sa post na hindi mo naman talaga nabasa, at mag-“ingat ka” na may kasamang mental checklist kung kumain na ba siya, umuwi na ba siya, at bakit siya online pa rin ng 2:47 AM. Sa totoo lang, ang pag-ibig sa panahon ngayon hindi na laging mala-sonnet o mala-candlelight dinner sa pelikula—mas madalas, parang buffering icon sa harap ng mata mo haba...

May kulang na titik sa pag-ibig— isang buhol sa dila ng damdamin, isang salitang halos mabuo ngunit laging naiwan sa pagitan ng puso at isipan. Siguro'y nawawala ang "A"—ang alay na di lubusang naibigay, o baka ang "I"—ang intindihang pilit, na sa katahimikan ay unti-unting naglilihim. Paano kung ang kulang ay ang "G"? Ang giting na harapin ang takot ng pagtalon kahit hindi alam kung sasaluhin. O baka naman, sobra ang titik, at sa sobrang dami’y di na natin nabasa ang tunay na mensahe. Pag-ibig—isang salita pero walang tamang baybay, kundi ayon sa kung paano mo ito isinulat sa balat ng sariling karanasan. At kung may kulang mang letra, marahil hindi ito pagkukulang, kundi paanyaya na tayo'y patuloy na bumuo ng kahulugan. Dahil ang tunay na pag-ibig ay hindi lamang nababasa, kundi nililikha, tuldok sa bawat dulo ng pangarap, tahimik na espasyo sa gitna ng dalawang pusong marunong maghintay. Totoo ba ang kulang, o t...

(A Satirical Love Letter to Our "Very Friendly" Neighbors) In the middle of our backyard pool,       where the salt meets the grit       and the geopolitics get messier than a breakup on a reality TV show,       there’s a neighbor acting like a squatter who lost his lease       but kept the spare key, a master key, and a brand-new, weaponized jet-ski.  “ We are brothers !” they proclaim with a smile so stiff       and unnaturally tight it likely requires a monthly Botox prescription       just to maintain the facade,       while their Coast Guard plays “Bumper Boats” with ours      with a level of sociopathic aggression that defies any peaceful description       or maritime law ever etched on a page. They serve us dumplings stuffed with “win-win” promises       that taste suspiciously like ...