Ang Pamamaalam ni Tandang Roque

Tema: Kamatayan

Ang pamamaalam ni Tandang Roque ay dumating nang tahimik,
    parang hangin sa hatinggabi 

    na hindi na kailangang magpakilala 

    o magpaliwanag kung bakit siya naroon,
    dahil matagal na rin naman siyang bahagi ng dilim 

    na sanay nang makinig kahit walang sinasabi.

Hindi na umangal ang alon sa baybayin, 

    hindi rin ito nagtanong kung bakit siya aalis,
    parang alam nitong sa mundong ito, 

    lahat ay may schedule—

    kahit ang pagkawala—

    at hindi lahat ay may pa-notice.

Sa pagharap ni Roque sa kawalan, 

    walang dramatic music, 

    walang biglang realization,
    pawang katahimikan lamang na parang staff meeting 

    na walang nagsasalita 

    pero natapos ang lahat ng mahalagang desisyon.

Sa mata niya, 

    may naiwan pang luha 

    na hindi naman humihingi ng eksena o atensyon,
    kundi yung tipong pagod na ring magpaliwanag 

    kung bakit ang buhay ay parang linya sa opisina—

    mahaba, magulo, at minsan nauuwi rin sa wala.

Ang buhay ay alon ding dumaan sa kanya, 

    minsan malakas,

    madalas hindi rin namamalayan,
    parang notification na hindi mo nabasa 

    dahil akala mo spam lang pala ang lahat ng mahalagang sandali.

Isang umagang hindi na siya nagmulat, 

    hindi dahil sa drama 

    kundi dahil siguro napagod na rin ang katawan 

    sa paulit-ulit na pag-ikot ng parehong araw,
    parang sinabing “okay na, exit na tayo dito” 

    nang walang meeting invite o resignation letter.

 

Walang palakpak, walang awit ng paalam,
    walang mahabang tribute video na may slow music at sepia filter 

    tanging mga bakas ng araw-araw na pag-iral:

    yung simpleng tawa na hindi mo na maalala kung saan nanggaling,

    yung tahimik na pagdurusa na parang “read” lang lagi pero walang reply,
    at mga sandaling hindi kailanman nailagay sa resume 

    pero somehow sila pa yung pinakamabigat sa lahat.

 

“Pamamaalam,”

    wari ng kanyang katahimikan,

    na parang hindi na kailangan ng caption, hashtag, 

    o kahit pa condolences react

    “huwag ninyong hanapin ang wala na rito,

    kasi minsan nga habang buhay pa ako,

    hindi ko rin mahanap kung nasaan na ako—
    baka nag-load lang ako nang matagal, pero hindi na rin pala nag-refresh.”

 

Hindi yaman ang kanyang iniwan, 

    dahil alam naman niyang 

    hindi iyon kailanman sapat na sukatan ng kung sino ang tao,

     kundi mga yapak sa alikabok ng alaala—

    na kahit tangayin ng hangin 

    ay may natitirang “seen” sa puso ng mga naiwan. 

 

May tamis sa kanyang pag-alis

     na hindi agad mauunawaan ng mga naiwan,

     parang joke na late mo na lang maiintindihan—

     yung tipong pauwi ka na, naka-ayos na ang buhok at buhay mo,

     tapos bigla mong maaalala at sasabihing, “Ay, kaya pala…”

     pero huli na, kasi wala ka nang mapagtatanungan,

     at kahit gusto mo pa siyang tawanan o sermonan,

     sarado na ang linya—

     “subscriber cannot be reached, please try again in another lifetime.”

 

May bigat na hindi sumisigaw,
    kundi yung klase ng bigat      

    na marahang dumadampi sa dibdib mo sa gitna ng ordinaryong araw,
    habang nagkakape ka na akala mo okay lang lahat, 

    tapos biglang may maalala kang wala namang notification, 

    pero biglang naglo-load sa isip mo—

    yung mga taong tahimik ding nawala, 

    na hindi humihingi ng ingay, flowers, o even “seen” man lang.

 

Pumanaw si Tandang Roque, 

    ngunit ang kanyang pag-iral ay nanatili 

    sa mga lugar na hindi agad napapansin,     

    sa hangin na parang may memorya 

    pero hindi mo sure kung imagination lang ba,

    sa lupa na parang may tinatagong kwento 

    na hindi mo rin naman nabasa noong nandiyan pa siya,

    at sa katahimikang hindi kailanman talagang walang laman—

    parang GC na tahimik pero alam mong may mabigat na nangyaring nagdaan.

 

At sa dulo, gaya ng lahat ng hindi na maibabalik, 

    siya’y hindi basta nawala,
    kundi unti-unting naging bahagi ng mundong dati niyang tinahak—

    parang bakas ng yapak na hindi na kailangan ng naglalakad 

    para manatiling totoo,pero somehow, 

    pag tinignan mo sa tamang oras, parang nandiyan pa rin siya—

    hindi visible, pero undeniably present.